Verkiezingen

Binnenkort staan de verkiezingen terug voor de deur. De politieke partijen zijn volop bezig met de samenstelling van hun kieslijsten. Vandaag moeten wij ons hierbij de fundamentele vraag stellen of onze parlementairen volksvertegenwoordigers of partijvertegenwoordigers zijn? Het gewicht van de lijststem werd recent beperkt tot vijftig procent, maar het effect ervan blijft doorslaggevend. Bij alle partijen zijn het de personen die de hoogste plaatsen op de lijsten hebben, die een mandaat binnenhalen. De lijststem blijft hiervoor echter essentieel. Slechts uitzonderingen slagen erin om op eigen kracht het verkiesbaarheidcijfer te overtreffen. Bij de grote partijen kunnen de lijstduwers vaak hun zetel binnenhalen. Het huidige systeem zorgt er dus voor dat de politieke partijen almachtig zijn. De politieke partijen bepalen haast exclusief wie er naar het parlement gaat en wie niet. Het volk beslist de facto alleen hoeveel zetels een bepaalde partij binnenhaalt.Het vertrouwen in de politiek zit vandaag op een absoluut dieptepunt. Heel wat factoren dragen hiertoe bij: coalitievormingen die geen rekening houden met verkiezingsuitslagen, politici die constant van het Vlaamse naar het federale niveau verhuizen en omgekeerd, maar ook het feit dat mensen niet meer het gevoel hebben dat ze zelf beslissen wie ze naar het parlement sturen. Een afschaffing van de lijststem kan ertoe bijdragen dat de mensen zich opnieuw wat meer zouden betrokken voelen tot de politiek. Ze zouden dan ten minste het gevoel hebben dat zij zelf beslissen wie ze naar het parlement sturen. Politieke partijen zullen altijd een zekere macht blijven behouden bij het lijstvormingsproces. De eerste plaatsen op de lijst, alsook de lijstduwer(s) zullen steeds een psychologisch voordeel blijven genieten, maar het zou ook een kans geven aan andere sterke kandidaten die aardig wat stemmen binnenhalen.Een fenomeen dat zich bij dit systeem zou kunnen voordoen, is dat er op termijn alleen nog mensen in het parlement dreigen terecht te komen die de media schitterend kunnen bespelen of die de media te vriend hebben. Daarom pleiten wij voor het behoud van het systeem van opvolgers waarbij partijen toch tot op zekere hoogte nieuwe, onbekende, talentvolle mensen naar het parlement kunnen sturen. Wel dient er minder kwistig omgegaan te worden met het systeem van de opvolgers. Zo zouden opvolgers enkel in het parlement mogen komen om een minister te vervangen of wanneer een zetelend parlementslid afstand doet van zijn mandaat. Hiervoor is een mentaliteitswijziging noodzakelijk. Vandaag komen heel wat opvolgers in het parlement doordat nogal wat politici van het ene niveau naar het andere niveau verhuizen of omdat bv. federale kopstukken de effectieve lijsten steunen als lijstduwer en dan hun mandaat niet opnemen. Het constant verspringen van politici zorgt ervoor dat de herkenbaarheid van de diverse beleidsniveaus vervaagt. Politici dienen veel meer dan vandaag bewust te kiezen voor een bepaald niveau en zich ook volop in te zetten voor dat niveau. De vele wissels zorgen voor een ernstige deuk in de geloofwaardigheid van de politiek.De Vlaamse kopstukken zullen het in de campagne bijzonder lastig krijgen om het goede beleid van de Vlaamse regering te verdedigen. Dit komt mede door de impasse op het federale niveau en door het gebrek aan zichtbaarheid van de diverse niveaus. De vele wissels werken verlammend voor ons politiek bestel.Wij zijn van mening dat er nood is aan een nieuw debat over ons kiessysteem. Deze dient democratischer te worden.

Matthias Goes Voorzitter JONGCD&V Zedelgem
Pieter Vanhessche Voorzitter JONGCD&V Oudenburg